Μένανδρος ο Σωτήρ

Ο Μένανδρος Α΄ ο Σωτήρας (ο Milinda των Ινδιών). Ο Μένανδρος θεωρείται ο πιο ένδοξος βασιλιάς των ελληνοϊνδικών βασιλείων. Είναι ελάχιστα γνωστός από την ελληνική ιστορία αν και αναφέρονται σ' αυτόν τόσο ο Πτολεμαίος όσο κι ο Στράβωνας.

Γεννήθηκε στο ελληνικό βασίλειο της Βακτριανής που είχε πρωτεύουσα τα Τάξιλα και γεωγραφικά βρισκόταν νότια του Ινδικού Καυκάσου. Ο Μένανδρος καταγόταν από φτωχή οικογένεια και από μικρός κατατάχτηκε στο στρατό του βασιλείου. Ενήλικας υπερασπίστηκε με επιτυχία το βασίλειο και με τη δόξα που είχε αποκτήσει ανακηρύχθηκε βασιλιάς. Επέκτεινε σταδιακά σε έκταση την επικράτειά του καταλαμβάνοντας περιοχές της Ινδίας ανατολικά και νότια της Βακτριανής. Η βασιλεία του τοποθετείται χρονικά μεταξύ 165-145 π.Χρ.. Κατ' άλλους βασίλεψε ως και το 130 π.Χρ. και πέθανε στη διάρκεια μιας εκστρατείας του.

Τα νομίσματα που έκοψε είναι πολυάριθμα. Καθιέρωσε ένα νέο είδος νομίσματος, «ως προστάτη του λαού», στην οπίσθια όψη του νομίσματος» με την παράσταση της Αθηνάς Αλκίμου, μια παράσταση που ακολουθήθηκε και από τους διαδόχους του στην Ινδία.Έκοψε νομίσματα με την κεφαλή του και ελληνική παράσταση της θεάς Αθηνάς. Τα νομίσματά του επιγράφονται στα ελληνικά ως «ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΣΩΤΗΡΟΣ ΜΕΝΑΝΔΡΟΥ» και η πίσω πλευρά τους φέρει την επιγραφή με τίτλο στην τοπική γλώσσα karosthi «ΜΑΧΑΡΑΓΙΑ ΝΤΑΡΜΙΚΑΣΑ ΜΕΝΑΝΤΡΑΣΑ», που αναφέρεται στην έννοια του «δικαίου».

Το όνομά του έλαβε μια οροσειρά «τα βουνά του Μενάνδρου» στην ανατολική Ινδία, που αναφέρεται απ' το γεωγράφο Πτολεμαίο.

Στις μέρες μας η μοναδική ζωντανή ανάμνηση της παρουσίας των Ελλήνων στην Ινδική χερσόνησο, χάρη στο βουδιστικό έργο, είναι οι διάλογοι «Milindapañha», διαδεδομένο τόσο στην Κεϋλάνη, Ινδοκίνα όσο και στην Κίνα.

Σύμφωνα με την παράδοση ο Μένανδρος ασπάστηκε και διέδωσε το βουδισμό περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον. Ως βουδιστής ασκητής θεωρείται «άγιος» («Άρχατ») του βουδισμού.

Μετά το θάνατό του, το Μένανδρο διαδέχτηκε η βασίλισσά του Αγαθόκλεια της Βακτρίας, η οποία για κάποιο χρονικό διάστημα ήταν αντιβασιλέας για τον γιο τους Στράτο I..

Τον Μένανδρο ακολούθησαν περίπου είκοσι «Ελληνοϊνδοί» (Ινδο-Έλληνες) βασιλιάδες πριν τα ελληνικά αυτά βασίλεια σβήσουν σιγά-σιγά στην αρχή του 1ου αιώνα μ.Χρ..

Ανδρέας Μπούκας

(Πρώτη δημοσίευση 2016/04/08)